Houvast

De Oostenrijkse dirigent Carlos Kleiber (1930-2004), googlet u hem maar eens als de naam u niets zegt, wordt beschouwd als een van de grootste maestro's van de 20e-eeuwse klassieke muziek. Toch maakte hij maar een handvol opnames. Waarom zo weinig? In een geluidsopname wordt muziek — letterlijk — vastgelegd. Telkens als je de opname beluistert, klinkt de muziek precies hetzelfde. Maar Kleiber was van mening dat iedere nieuwe uitvoering van een muziekstuk een herschepping moet zijn. Muziek mag niet stollen, maar is altijd in beweging.

Sommige mensen menen te weten wie God is. Ze kunnen je precies vertellen wat Hij doet en wat Hij betekent. Die opvatting is niet iets van lang vervlogen tijden; je wil ze de kost niet geven hoeveel mensen ook vandaag nog, heimelijk, zo denken. De Amerikaanse vicepresident JD Vance, bijvoorbeeld.

In het jodendom wordt de Godsnaam niet uitgesproken. Het uitspreken van een naam betekent dat je er een klank aan geeft. Klank is een product, een bezit, en mensen kunnen God niet bezitten. God is niet het eigendom van mensen, laat staan van een bepaalde groep mensen. Zo is het ook met geloven in God. Geloven kan nooit een vastliggend protocol zijn, alsof je in een aantal regels en voorschriften, die je nauwgezet volgt, God kunt 'vatten.'

lk kan me goed voorstellen dat we in deze tijd waarin zoveel zekerheden en waarheden onder ons worden weggeslagen, op zoek gaan naar nieuw houvast. Je wilt je toch ergens in het stormen van de tijd aan kunnen vastgrijpen. Iets moet toch wéâr zijn, iets moet toch zekerheid bieden. Hoe fijn als God ons anker is.

De filosoof Socrates zei dat hij maar één ding zeker wist: dat hij niets zeker wist. Alles verandert immers en niets is eeuwig, duurzaam bestendig. Wat je denkt zeker te weten, kan zomaar anders worden. Dat vind ik een verwarrende gedachte, maar hij geeft ook ruimte. Niets zeker weten betekènt dat je je kunt bevrijden van de last van zeker weten. Je kunt troost putten uit het gegeven dat niets voor eeuwig vastligt. Niets blijft altijd zoals het is. Ook kwaad en ellende gaan voorbij, de duisternis wijkt voor een nieuwe dag. Alles wat geschapen is, wordt herschapen.

Dat is Paasgeloof dat op ons afstraalt als Pinkstergloed, geloof ik.

Ds. Ary Braakman